ai maakt ons productiever. dat is tenminste de belofte. maar onderzoekers van de boston consulting group waarschuwen ons. in een studie onder 1.488 amerikaanse medewerkers ontdekten zij een nieuw fenomeen: ai brain fry. cognitieve overbelasting als direct gevolg van het werken met meerdere ai tools tegelijkertijd.

het probleem zit hem niet in ai zelf, maar in de manier waarop het wordt ingezet. het constante schakelen tussen tools, het controleren van output, het nemen van steeds meer beslissingen over steeds meer content. ai leidt daarmee niet tot minder werk, het leidt zelfs tot meer werkdruk. bovendien, wie ai brain fry ervaart, heeft 39% meer kans om actief op zoek te gaan naar een andere baan dan wie dat niet ervaart.

de jevons paradox.

dit patroon kennen we. e-mail maakte communicatie vrijwel kosteloos en daarmee ontplofte het aantal berichten dat we elkaar sturen. een uitpuilende inbox als logisch gevolg. dat is de jevons paradox in de praktijk: verhoogde efficiëntie leidt niet tot minder gebruik van een middel, maar tot méér. destijds was het het gebruik van kolen. ai volgt exact hetzelfde pad. onderzoek uit 2012 liet al zien dat medewerkers die vijf dagen geen e-mail gebruikten, minder multitaskten, langer gefocust bleven en minder stress rapporteerden. de technologie had de werkdag geïntensiveerd en ai doet dat nu opnieuw.

wat gebeurt er in je hoofd? 

medewerkers met ai brain fry rapporteren mentale mist (fog), concentratieverlies, tragere besluitvorming en fysieke klachten als hoofdpijn. maar misschien wel het meest veelzeggende symptoom: het onvermogen om nog te ontspannen. je herkent het vast wel…

rode oortjes na een halfuur youtube shorts kijken loop je warm aan.  vanuit de neurowetenschap is dat verklaarbaar. intensief cognitief werk verhoogt de concentratie van de neurotransmitter glutamaat. dat verstoort de balans met gaba, de neurotransmitter die zorgt voor ontspanning, slaap en stressregulatie.

wie die balans kwijtraakt, kan zich moeilijker ontspannen én kan zich moeilijker concentreren. waar glutmaat je gaspedaal is, is gaba je rem. je brein blijft als het waren rondjes draaien in je hoofd als een hamster op zo’n wiel. 

drie tools is de max. 

wat helpt? medewerkers die maximaal drie ai-tools gebruikten, ervaarden de voordelen ervan. daarna daalde de productiviteit, terwijl de cognitieve vermoeidheid en werkdruk bleef stijgen. de oorzaak daarvan is: multitasken of beter: taskswitchen, daar zijn we niet zo goed in. ook al blijven we er keer op keer weer intrappen. de prijs van taskswitchen is stress. 

“there was no significant difference in number of errors between those who were interrupted and those who were not. But I’ll tell you something very interesting that we found — when people were not interrupted they worked slower. Here’s how we interpret that — when people know they can expect interruption they get into a mode of working faster to compensate. You know you’re going to be continually interrupted so you compensate by working faster, but the cost of that is stress”. 

de adviezen zijn dan ook bekend en vaak een open deur. 

• beperk het aantal tools.
• bouw focusblokken in.
• plan offline pauzes (etc.)

 

 

3,5 uur focustijd

onderzoek van worklytics laat zien dat kenniswerkers met minimaal 3,5 uur ongestoorde werktijd per dag productiever zijn dan mensen met meer gefragmenteerde dagen. slechts 10% van de medewerkers haalt een focusduur van 4,5 uur per dag en presteert daardoor beter dan mensen die dat minder ervaren. dit past in mijn pleidooi voor een kortere werkdag. hier ligt precies de kern van sociale innovatie.

we stapelen steeds meer hoog intensief werk op elkaar, waardoor de natuurlijke rustmomenten uit de dag verdwijnen. de momenten die er nog zijn, vullen we op met cognitief belastend telefoongebruik, zelfs als we een wandeling maken. de verleiding om maar meer en meer te doen noemt oliver burkeman, de productiviteitsval. 

de 6-urige werkdag (&4-daagse werkweek). 

een 6-urige werkdag en een 4-daagse werkweek zijn daarmee geen luxe, maar een antwoord op constante cognitieve overbelasting. het zorgt voor meer tijd voor herstel. meer aandacht voor focus. minder verzuim, minder verloop en natuurlijk ook meer ruimte voor gezin, gezondheid en samenleving als geheel. zo zetten we tijdswinst om in gezondheidswinst. 

mijn grootste angst: zolang organisaties weigeren te innoveren in de manier waarop werk is georganiseerd, zullen de verzuimcijfers blijven stijgen. ai versnelt dat proces alleen maar. de vraag is niet óf we de 8-urige werkdag en de 5-daagse werkweek loslaten, maar of we nu ook de urgentie voelen om het daadwerkelijk te doen. wil je slimmer werken, volg dan de training: slimmer werken in 45 minuten.