thuiswerken en stiekem even wat anders gaan doen? het gebeurt aan de lopende band. maar voordat je nu witheet wegtrekt over de mensen die thuiswerken en zich bezighouden met andere dingen dan werk ‘onder werktijd’ bedenk je dan eens: wat doen we hele dagen op kantoor? presenteïsme is niet meer van deze tijd.
recent fietste ik met een een maatje, hij vertelde over hoe een kennis van hem, die thuiswerkt, met hem mee ging wandelen, maar tegen de werkgever zei dat ie naar de tandarts moest. hij werd er witheet van. zelf is hij werkgever en gaf een pleidooi over waarom thuiswerken vooral een toneelstuk was en hoe niemand daar beter van werd. dat het niet gebaseerd is op onderzoek doet er niet toe. ja het geeft mensen de mogelijkheid om zorg en werk beter te combineren. en ja er wordt af en toe een wasje gedraaid, een pakketje aangenomen en de hond uitgelaten. dat zorgt voor minder conflict tussen werk & privé.
we denken vooral dat mensen die thuiswerken de kantjes eraf lopen. hij is dus niet de enige en degene die ging wandelen onder werktijd ook niet. zo had ik een keer een date op de vrijdag, uurtje of 1 (ben op de leeftijd gekomen dat je wandeldates hebt) en vroeg aan haar: ben je vrij vandaag. nee antwoordde ze. ik ben eigenlijk aan het werk.
dagdieverij
de naam voor deze oneigenlijk gebruik van werktijd wordt ook wel dagdieverij genoemd en dat kan je zelfs je baan kosten. veel mensen zijn er dan ook niet al te open over. in mijn boek schrijf ik over een man die effectief werkte en daardoor elke dag 2 uurtjes eerder van de werkplek ging. de werkgever heeft ‘m uiteindelijk, met goedkeuring van de rechter ontslagen. het probleem is niet doorwerken, het probleem is de aanwezigheidspremie.
empty labour
daarmee probleem is niet zozeer dat mensen andere dingen gaan doen (al zullen daar de meningen over verschillen). het probleem is vooral dat we nog denken in uren en aanwezigheid. waarin we tijd gelijkstellen aan uitkomst. het boek van roland paulsen is hierin een aanrader hij schrijf over empty labour. empty labour wordt gedefinieerd als ‘mensen die tijdens werktijd met andere zaken dan werk bezig zijn’. dit gebeurt aan de lopende band, ook op kantoor. mensen hebben een hekel aan verveling.
de meeste mensen kunnen zich zo tussen de 3 en de 5 uur inspannen. de rest van onze werktijd gaat op aan dit fenomeen. paulsen onderscheid 4 soorten van empty labour. soldiering, slacking, enduring en tot slot coping.
soldiering: het tempo bewust verlagen (vaak bij lange werkdagen).
slacking: weinig doen en weinig motivatie (denk aan: quiet quitting).
enduring: met te weinig werk (kwantitatief) of te weinig uitdagend (kwalitatief) de dag uitzitten, met verhoogde kans op bore-out.
coping: om stress te reguleren, even ademhalen is dan noodzakelijk, maar structurele overbelasting ligt op de loer.
thuiswerken dan maar afschaffen? nee.
voor veel mensen is het thuiswerken een manier geworden om onder het juk van aanwezigheid uit te komen, zowel fysiek als digitaal. dat mensen zich in korte tijd beter kunnen inspannen en daarna juist ontspanning nodig hebben is dan juist zo gek nog niet. en die wandeling: helemaal top. het grote probleem is dat we dit massaal doen (al varieert de manier waarop) maar nog niet het systeem aanpakken.
zo werkt het gros 4 x 9 maar geven ze off the record aan dat ze zich daar niet aan houden of dat er überhaupt niks meer uit hun vingers komt na ‘8 uur. dit wordt ook wel de gecomprimeerde (4-daagse)werkweek genoemd. hetzelfde aantal uur in minder dagen ‘proppen’. dat zorgt voor het fulltime salaris. begrijpelijk, maar met productiviteit heeft het weinig te maken. dat we het systeem tevreden houden, dat is het werkelijke probleem.
schuldgevoel en interne spanningen
zelf ben ik niet in staat om dat te doen. ik scoor hoog op eerlijkheid en directheid en wat minder op agreeablenes. het systeem tevreden houden leidt bij mij tot interne spanningen en ‘uren maken zorgt voor verveling (daarom heb ik ook een bore-out gehad). in plaats van lekker door te werken werd er aanwezigheid verwacht. dat is funest voor de autonome motivatie, maar ontneemt mensen ook hun autonomie.
de intrinsieke motivatie om lekker door te werken gaat daardoor niet gelijk op met de extrinsieke motivatie (je salaris). ik ben dan ook zoals martijn aslander noemt een hiërarchische vluchteling. werk is in veel organisaties nog ingericht via het taylorisme, het scientific management.
werk is een toneelstuk geworden
hoe we werken is dus vooral een toneelstuk geworden. waar sommige mensen goed in zijn om aan deel te nemen, ze spelen het spel. andere kijken hun ogen uit van verbazing en doen het uit principe niet. hoe we vandaag de dag werken is daarbij grotendeels gebaseerd op de man als kostwinner, van de jaren 50. hoe we werken is stil blijven staan. dat houdt dit toneelstuk en genderongelijkheid in stand.
we moeten wel, wie ertegenin gaat wordt gezien als opstandig, vervelend en niet coöperatief en dat kan je ook duur komen te staan. geen promotie, geen vast contract en als je het helemaal bont maakt nemen ze je geeneens aan. je kan dus maar beter doen alsof. meespelen. daarom bestaat empty labour ook al zo lang. en misschien is het thuiswerken dan wel een manier om daar zelf een draai aan te geven.
hoog tijd voor sociale innovatie.